Wybrane ciekawostki o Baranowie

Baranowo to miejscowość położona pomiędzy Mrągowem a Mikołajkami. O jej historii można poczytać na wikipedii a o zabytkach na stronie www.it.mragowo.pl. Z pewnością wyróżnia się kościołem z rzadkim na terenie Mazur, barokowym zwieńczeniem oraz dworkiem z zaniedbanym parkiem. Co jeszcze?

POŁOŻENIE NA GRANICACH

 

Pod względem fizyczna – geograficznym teren powiatu mrągowskiego wchodzi w skład dwu regionów: przeważająca zachodnia część, mniej więcej po linię łączącą Lipowo, Baranowo i Cudnochy, należy do regionu Pojezierza Mrągowskiego, natomiast wschodnia część zalicza się do Krainy Wielkich Jezior. Czyli Baranowo leży na granicy Pojezierza Mrągowskiego i Krainy Wielkich Jezior Mazurskich.

Od zachodniej granicy powiatu poprzez Maradki, Grabowo, Krzywe, Jakubowo i Baranowo w kierunku Mikołajek rozciąga się równoleżnikowo strefa wzgórz czołowo – morenowych. Zachodnia ich część, na przestrzeni Maradek, Krzywego, Jakubowa, zbudowana jest z piasków i żwirów z licznymi głazami narzutowymi. Natomiast wschodnia cześć od Kosewa do Mikołajek składa się głównie z gliny zwałowej.

Na południe od równoleżnikowego pasma moren Krzywe – Baranowo – Mikołajki rozciąga się obszar piasków sandrowych. Tworzą one rozległa równinę sandrową, łączącą się z piaszczystą Równiną Kurpiowską. W części północnej równina ta jest zbudowana z grubych piasków i żwirów, które ku południowi przechodzą w drobniejsze piaski. Obszary sandrowe urozmaicają zagłębienia jezior o charakterze wyrobiskowym.

 

DROGI i ZAKŁADY

 

W latach 1887 – 1889 utworzono nowe drogi z Mrągowa przez Baranowo do Mikołajek.

Budowę linii kolejowej rozpoczęto na początku XX w, a oddano do użytku w 1911 roku.

Po wojnie. W lipcu pełnomocnik Grupy Operacyjnej ministerstwa Przemysłu Stanisław Kot przejął gorzelnię w Śmietkach i w Baranowie. Przejęto także elektrownię i gazownię miejską w Mrągowie. „Praca nad zabezpieczeniem i uruchomieniem zakładów postępuje powoli ze względu na brak ludzi. Uruchomiony jest na razie młyn” stwierdzał starosta Krzewiński.

 

ADMINISTRACJA

 

1 sierpnia 1945 r. dokonano reformy podziału administracyjnego powiatu, tworząc w miejsce dotychczasowych 26 gmin, 11 gmin wiejskich i 2 miejskie. Baranowo stało się siedzibą gminy.

Z dniem 1 stycznia 1946 r przeprowadzono w powiecie ponowną reformę podziału administracyjnego. Zarządzeniem starosty utworzono 9 gmin wiejskich, dokonując zarazem nowego podziału na 112 sołectw. Gmina wiejska Baranowo miała 8 sołectw.

W 1954 roku nastąpiła kolejna reforma podziału administracyjnego wsi. Zlikwidowano gminy zbiorowe i w ich miejsce utworzono mniejsze jednostki – gromady. Zorganizowanie gromad miało na celu zacieśnienie więzi między władzami a społeczeństwem. W powiecie mrągowskim utworzono 21 gromad, m. in Baranowo.

Z dniem 1 stycznia 1972 r znacznie zwiększyły się obszary gromad Mikołajki i Mrągowo, do których włączono okoliczne tereny rolne. Zniesiono również gromadę Użranki, włączając sołectwo Jora Wielka do gromady Baranowo, a sołectwo Mierzejewo, Notyst Mały, Użranki i Zalec do gromady Mrągowo.

 

ROLNICTWO

 

Rozmieszczenie bydła na terenie powiatu było bardzo nierównomierne. W 1970 r. najmniej była na 100 ha użytków rolnych posiadała gromada Mikołajki – 41,7 (krów 18,6), najwięcej gromada Baranowo – 68,5 (krów 28,1).

Obok spółdzielni produkcyjnych ogromną rolę w zwiększaniu intensywności produkcji rolnej i szerzeniu postępu spełniały kółka rolnicze. Pierwsze z nich powstało 28 lutego 1957 r w Popowie. W tym samym roku założono 15 dalszych kółek we wsiach, m in. w Baranowie.

Kółka rolnicze świadczyły przed wszystkim usługi transportowe związane z pracami polowymi.

Gęstość sieci kółek rolniczych w 1970 roku była nierównomierna na terenie powiatu. W takich gromadach, jak: Baranowo, Mikołajki, Piecki, Użranki, Warpuny czy Wożnice kółka istniały we wszystkich wsiach Sołeckich.

 

HANDEL

 

W lutym 1946 roku założono Rejonową Spółdzielnię Rolniczo – Handlową „Rolnik”. Spółdzielnia zaopatrywała rolników w nawozy mineralne, artykuły żelazne, zajmowała się skupem produktów rolnych oraz prowadziła pomocnicze gospodarstwo rolne w Młynowie. W latach 1946 – 1947 powstały gminne spółdzielnie: „Łączność” w Mikołajkach, „Nasz grosz” w Baranowie, „”Jutrzenka” w Pieckach w wiele innych.  Ich działalność ograniczała się jednak do prowadzenia po jednym sklepiku, w którym sprzedawano zarówno artykuły żywnościowe, jak i przemysłowe, żelazna oraz naftę.

 

KULTURA

 

W latach 1947 – 1950 były okresem organizacji bibliotek miejskich  i gminnych oraz sieci punktów bibliotecznych. W styczniu 1949 roku otwarto biblioteki miejskie w Mrągowie i Mikołajkach oraz cztery biblioteki gminne: w Baranowie, Sorkwitach, Ukcie i Wyszemborku.

 

KINO

 

Baranowo, Piecki, Rybno, Sorkwity, Ukta, Woźnice, Wyszembork, Boże posiadały kina stałe wiejskie. Kina wiejskie działały do roku 1960. W wyniku reorganizacji w 1962 roku stałych kin pozostało dwa, resztę przemianowano na półstałe. Jedne i drugie z czasem zlikwidowano (w Baranowie, Woźnicach i w Pieckach w 1969r.), a na ich miejsce wprowadzono w roku 1969 obsługę wsi kinem objazdowym.

 

OPIEKA MEDYCZNA

 

Zwrócenie większej uwagi na sprawy zdrowia mieszkańców powiatu szybko przyniosło wyniki. Zagęściła się sieć terenowych placówek, powstały nowe ośrodki i punkty pomocy lekarskiej: w Baranowie, Bożem, Olszewie, Pieckach, Rybnie, Ukcie, Użrankach, i Warpunach.

W roku 1973 działały w powiecie przychodnia rejonowa w Mikołajkach (oddana do użytku w lutym 1973), ośrodek zdrowia w Baranowie, Nawiadach, Piecach, Sorkwitach, Ukcie, Warpunach, Woźnicach i Wyszemborku. Istniały również punkty dojazdów lekarzy – stomatologów do Baranowa, Pustnik, Rybna, Szestna, Warpun i Woźnic.

W 1973 roku istniał w Baranowie urząd pocztowo – telekomunikacyjny.

 

KOŚCIÓŁ

 

Źródło: 41. Sensburger Heimatbrief, 1996, str. 51 - 52

Do najmłodszych parafii w powiecie należy parafia w Baranowie. Kościół oddano do użytku w 1907 r. W ołtarz wmurowano miedzianą puszkę z następującym tekstem: „Möge die Kirche Barranowen in Gottes Namen werden und bleiben ein heilig Haus gläubiger Anbeutung und Treue, ein Denkmal für alle, die darin ein- und ausgehen”.

Do nowo założonej parafii przynależało osiem gmin: Kosewo, Zawady, które to należały wcześniej do kościoła mrągowskiego, ponadto Świnie Oko, Faszcze, Baranowo, Lipowo, Śmietki i  Cudnochy, które to miejscowości wcześniej należały do Mikołajek. Proboszczem od 1 marca 1911 r. do stycznia 1945 r. był Oscar Losch. Parafia liczyła 2700 dusz.

Po 1945 r. wznowiono msze ewangelickie. Na początku lat 80-tych kościół przejęli katolicy.

Budowę kościoła bardzo wsparła rodzina von Ketelholdt/von Bieberstein. Chrzcielnica została zresztą przez nich ofiarowana. Razem z parafią przypomina trochę południowoniemieckie kościoły. Takie wrażenie uzyskano prawdopodobnie dzięki barokowemu zwieńczeniu dachu wieży kościelnej.

facebook
pinterest